ජඩෙල් – අතට කරල් තැන්පත් කිරීමෙන් පසු අධිකව රුධිරය පිටවෙනවාද?

ජඩෙල් (Jadelle) යනු වසර 5 ක් දක්වා අනවශ්‍ය ගැබ්ගැනීම් වළක්වා ගැනීමට කාන්තාවන් අතර බහුලව භාවිත වන, ඉතා සාර්ථක උපත් පාලන ක්‍රමයකි. අතේ සමට යටින් කුඩා කූරු දෙකක් ලෙස මෙය තැන්පත් කරනු ලැබේ. මෙහි සාර්ථකත්වය ඉහළ වුවද, සමහර කාන්තාවන්ට මෙය තැන්පත් කිරීමෙන් පසු ඔසප් චක්‍රයේ වෙනස්කම්, විශේෂයෙන්ම අධික ලෙස රුධිරය වහනය වීමේ (Heavy Menstrual Bleeding) ගැටලුවකට මුහුණ දීමට සිදුවේ.

බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා බියට පත්වී වහාම මෙය ඉවත් කිරීමට කටයුතු කරයි. නමුත් ඊට පෙර ඔබ මේ පිළිබඳව නිවැරදිව දැනුවත් වීම වැදගත්ය.

ඇයි මෙලෙස අධික රුධිර වහනයක් සිදුවන්නේ?

ජඩෙල් කූරු තුළ අඩංගු වන්නේ ‘ලෙවොනොජෙස්ට්‍රෙල්’ (Levonorgestrel) නම් ප්‍රොජෙස්ටරෝන් කාණ්ඩයට අයත් හෝමෝනයයි. මෙම හෝමෝනය මඟින් ගර්භාෂයේ ඇතුළත බිත්තිය (Endometrium) ඝන වීම වළක්වා එය තුනී තත්ත්වයක පවත්වා ගනී.

ශරීරය මෙම නව හෝමෝන මට්ටමට හුරුවන පළමු මාස 3 ත් 6 ත් අතර කාලය තුළ, මෙලෙස අක්‍රමවත් ලෙස හෝ දින ගණනාවක් පුරා රුධිරය පිටවීම ඉතා සාමාන්‍ය අතුරු ආබාධයකි. මෙය ශරීරය නව හෝමෝන තත්ත්වයට හැඩගැසීමේ ක්‍රියාවලියේ කොටසකි.

මෙය භයානක තත්ත්වයක්ද?

බොහෝ විට මෙය බරපතල තත්ත්වයක් නොවේ. මාස කිහිපයකින් ශරීරය ජඩෙල් වලට හුරුවූ පසු මෙම තත්ත්වය ඉබේම මඟහැරී යයි. සමහරුන්ට ඔසප් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම නැවතී යාමටද පුළුවන. එහෙත්, දිගින් දිගටම අධික ලෙස රුධිරය පිටවීම නිසා සිරුරේ ලේ අඩු වීමේ (Anemia / නීරක්තිය) අවදානමක් පවතී. එමනිසා මේ පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්ය.

වෛද්‍යවරයෙකු හමුවිය යුත්තේ කවදාද?

පහත දැක්වෙන ලක්ෂණ ඇත්නම් ඔබ ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු (Gynecologist) හෝ පවුල් සැලසුම් සායන වෛද්‍යවරයෙකු හමුවිය යුතුය:

• පැය 1ක් හෝ 2ක් ඇතුළත පෑඩ් (Pad) එකක් සම්පූර්ණයෙන්ම තෙමී යන තරමට අධිකව රුධිරය වහනය වීම.
• සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල ලේ කැටි (Large blood clots) පිටවීම.
• ක්ලාන්තය, අධික මහන්සිය හෝ සම සුදුමැලි වීම (රුධිරය අඩුවීමේ ලක්ෂණ).
• යටි බඩේ අධික වේදනාවක් ඇතිවීම.
• ජඩෙල් තැන්පත් කර මාස 6කට පසුවත් අධික රුධිර වහනයක් දිගටම පැවතීම.

මේ සඳහා ඇති වෛද්‍යමය විසඳුම් මොනවාද?

බිය වී වහාම ජඩෙල් ඉවත් කිරීමට තීරණය කිරීමට පෙර, වෛද්‍යවරයෙකු මාර්ගයෙන් පහත සඳහන් සරල ප්‍රතිකාර ලබාගත හැකිය:

1. ඖෂධ ප්‍රතිකාර (NSAIDs)

රුධිර වහනය සහ වේදනාව අඩු කිරීම සඳහා Mefenamic acid (මෙෆෙනමික් ඇසිඩ්) හෝ Ibuprofen (ඉබියුප්‍රොෆෙන්) වැනි ඖෂධ දින කිහිපයක් සඳහා වෛද්‍ය උපදෙස් මත ලබාගත හැකිය.

2. Tranexamic acid ලබාදීම

අධික රුධිර වහනය පාලනය කිරීම සඳහා ඉතා සාර්ථකව භාවිත කරන ඖෂධයකි. මෙය රුධිර කැටි ගැසීමේ ක්‍රියාවලියට උපකාරී වී රුධිරය පිටවීම අඩු කරයි.

3. හෝමෝන පෙති ලබාදීම (COCs)

මෙය ඉතා සාර්ථක ප්‍රතිකාරයකි. මාසයක හෝ දෙකක කෙටි කාලයක් සඳහා සාමාන්‍ය උපත් පාලන පෙති (මිශ්‍ර පෙති – උදා: මිතුරි) ජඩෙල් සමඟම ලබා දීමෙන් මෙම අධික රුධිර වහනය පාලනය කර, ගර්භාෂ බිත්තිය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කළ හැකිය.

4. යකඩ සහ විටමින් ලබාදීම

රුධිරය අඩුවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා යකඩ (Iron), ෆෝලික් ඇසිඩ් සහ විටමින් C අඩංගු ඖෂධ වෛද්‍යවරයා විසින් නියම කරනු ඇත.

අවසාන විකල්පය

ඉහත කී සියලු ප්‍රතිකාර වලින් පසුවත් ඔබට මෙම තත්ත්වය පාලනය නොවේ නම්, දරාගත නොහැකි නම් සහ එය ඔබේ එදිනෙදා ජීවිතයට හා මානසිකත්වයට දැඩි බාධාවක් නම්, ජඩෙල් ඉවත් කිරීමට ඔබට සම්පූර්ණ අයිතිය ඇත. එය ඉවත් කර ලූපය (IUD), එන්නත (Depo-Provera) හෝ උපත් පාලන පෙති වැනි වෙනත් ඔබට ගැලපෙන ක්‍රමයකට මාරු වීමට වෛද්‍යවරයා ඔබට උපකාර කරනු ඇත.

මෙම ලිපිය හුදෙක් ඔබගේ දැනුවත්භාවය සඳහා පමණි. ඖෂධ ලබාගැනීමට පෙර සැමවිටම සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගන්න.